Vitamins to stop hair fall and boost hair growth in Marathi (2020)
जर आपण आपले केस गमावत (hair loss) असाल तर नैसर्गिक (naturally) मार्गांनी आपण आपल्या केसांना वाढण्यास (hair growth) उत्तेजन देऊ शकता.
केस पातळ होण्याचे एक प्रमुख कारण म्हणजे कमी पोषण.
आपल्या केसांच्या वाढीसाठी आपल्याला आवश्यक प्रमाणात जीवनसत्त्वे (vitamins) मिळत आहेत याची खात्री करुन आपण आपली स्थिती सुधारू शकता.
ते आपल्या केसांना वाढ (hair growth) आणि सामर्थ्यासाठी आवश्यक पोषक देतील.
शरीरातील जीवनसत्त्वे (vitamins) आणि खनिजांसारख्या (minerals) सूक्ष्म पोषक तत्वांचा कमीपणा केस गळणे (hair fall), बारीक होणे (hair thinning) आणि डॅमेजड केसांशी (damaged hair) संबंधित आहे.
केसांच्या वाढीस पुनर्संचयित करण्यासाठी आणि पुनरुज्जीवित करण्यासाठी, आपण आपल्या आहारात आवश्यक जीवनसत्त्वे (vitamins) घेण्याचे प्रमाण वाढवावे.
नैसर्गिक खाद्य स्त्रोतांमध्ये काही जीवनसत्त्वे (vitamins), खनिजे आणि प्रोटीन आहेत, जे योग्य प्रमाणात घेतले तर निरोगी केस आणि जलद केस वाढण्यास (fast hair growth) मदत होईल.
या सर्वांमध्येही केसांच्या वाढीसाठी बाह्य केसांची निगा राखणे तितकेच महत्वाचे आहे.
म्हणून, हेअर फॉल शैम्पू, हेअर ग्रोथ सीरम आणि कंडिशनर ज्यात केसांच्या वाढीसाठी आवश्यक जीवनसत्त्वे (vitamins) असतात त्यांना वापरणे चांगले.
एखाडा शैम्पू किंवा हेअर फॉल सीरम खरेदी करतांना कोणते महत्वाचे व्हिटॅमिन बघावेत? - WHICH IMPORTANT VITAMINS TO LOOK FOR WHILE BUYING A SHAMPOO OR HAIR FALL SERUM?
एकूणच केसांच्या आरोग्यासाठी व्हिटॅमिन बी (Vitamin B) कुटुंबाची गुरुकिल्ली आहे.
यात 8 प्रकारचे जीवनसत्त्वे (vitamins) म्हणजेच थायमिन (vitamin B1), राइबोफ्लेविन, नियासिन (vitamin B3), पॅन्टोथेनिक ऍसिड (vitamin B5), बायोटीन (vitamin B7), व्हिटॅमिन बी 6 (पायरोडॉक्साइन), फोलेट आणि व्हिटॅमिन बी 12 (सायनोकॉबालामीन) असतात.
अमीनॅक्सिलच्या उपस्थितीसह व्हिटॅमिन-आधारित उत्पादनांचा वापर केल्याने जादा केस गळती प्रभावीपणे थांबविण्यात मदत होते.
केस गळणे (hair fall) टाळण्यासाठी शैम्पूमधील व्हिटॅमिन बी निरोगी केसांच्या वाढीस मदत करते.
हे नैसर्गिक डीएचटी (DHT) ब्लॉकर्स केसांच्या फोलिकल्सच्या सभोवतालच्या अॅन्ड्रोजन (androgen) हार्मोन डीएचटीच्या साखळीस प्रतिबंध करतात, जे पुरुष आणि स्त्रिया दोघांच्याही केस गळतीचे (hair fall) मुख्य कारण आहे.
केस गळतीसाठी डायटमध्ये व्हिटॅमिनची भूमिका काय आहे? WHAT IS THE ROLE OF VITAMINS IN THE DIET FOR HAIR FALL?
1. व्हिटॅमिन ए - Vitamin A
व्हिटॅमिन ए सिबम (sebum) अर्थात नैसर्गिक तेलांचे नियमन करण्यास मदत करते आणि पेशींची वाढ वाढवते.
व्हिटॅमिन ए मध्ये असलेले अँटी-ऑक्सिडंट्स टाळूला मॉइश्चरायझिंग करण्यात आणि केस कोरडे होण्यापासून वाचविण्यास मदत करतात ज्यामुळे केस स्मूथ आणि चमकदार दिसतात.
Food Sources :
- पालक
- गाजर
- मटार
- ब्रोकोली
- स्वीट पोटॅटो
- आंबे
2. व्हिटॅमिन ई - Vitamin E
व्हिटॅमिन ई अँटीऑक्सिडेंटचा समृद्ध स्त्रोत आहे जो मुक्त रॅडिकल्समुळे ऑक्सिडेटिव्ह नुकसानास प्रतिबंधित करतो, ज्यामुळे केस गळतीस (hair fall) प्रतिबंध होते.
त्याचे आश्चर्यकारक अँटिऑक्सिडेंट गुणधर्म जुन्या ऊतकांची दुरुस्ती करतात आणि नवीन पेशींच्या पुनरुत्पादनास मदत करतात.
तसेच रक्त परिसंवादाची जाहिरात करुन टाळू निरोगी ठेवते.
व्हिटॅमिन ई ओलावा (moisture) टिकवून ठेवण्यास मदत करते, ज्यामुळे केस कोरडे होण्यापासून प्रतिबंधित होते.
हे पीएच पातळीस संतुलित करते कारण पीएच पातळी ओलांडल्यामुळे केसांच्या फोलिकल्सचे विघटन होऊ शकते.
Food Sources :
- बदाम
- शेंगदाणे
- एवोकॅडो
- आंबा
- सलगम
- किवीफ्रूट
- बीट
- हिरव्या भाज्या (शिजवलेले)
3. रिबोफ्लेविन (बी 2) - Riboflavin (B2)
केसांच्या आरोग्यासाठी व्हिटॅमिन बी 2 फायदेशीर आहे कारण यामुळे आरबीसी (लाल रक्तपेशी) उत्पादन, लोह शोषण आणि पेशींमध्ये ऑक्सिजन वाहतुकीस मदत होते.
व्हिटॅमिन बी 2 च्या कमतरतेचा परिणाम शोधण्यासाठी प्राण्यांवर केलेल्या संशोधन अभ्यासामध्ये ऊतकांची वाढ, त्वचा समस्या, केस गळणे (hair fall) यासह अनेक बाबी समोर आल्या आहेत.
Food Sources :
- दूध
- दही
- कॉटेज चीज
- हॉलंग्रेन ब्रेड
- तृणधान्ये
- अंड्या चे पांढरे
- हिरव्या भाज्या
4. नियासिन (व्हिटॅमिन बी 3) - Niacin (Vitamin B3)
निरोगी आणि चमकदार केसांच्या देखरेखीसाठी आवश्यक असलेल्या नियासिन केसांच्या वाढीच्या आवश्यक श्रेणीत येतात.
हे व्हिटॅमिन बीच्या कुटूंबाशी संबंधित आहे जे केराटीनच्या पुनर्बांधणीस मदत करते कारण केराटिनच्या कमतरतेमुळे कमकुवत, पातळ आणि ठिसूळ केस होतात.
केसांच्या फोलिकल्समध्ये ऑक्सिजन पुरवठा वाढवून, रक्त परिसंचरण सुधारणे हे आणखी एक महत्त्वाचे कार्य आहे.
याव्यतिरिक्त, व्हिटॅमिन बी 3 स्कॅल्प पौष्टिक आणि री-हायड्रेशन गुणधर्मांनी भरलेले आहे जे केसांच्या ताणांना बळकट करण्यास मदत करतात.
Food Sources :
- तृणधान्ये (कॉर्न आणि गहू)
- शेंग
- टूना
- एवोकॅडो
- हिरव्या पालेभाज्या
5. व्हिटॅमिन सी - Vitamin C
व्हिटॅमिन सी अँटीऑक्सिडेंटचा एक चांगला स्त्रोत आहे जो केस कोरडेपणा आणि अकाली राखाडी केसांना प्रतिबंध करण्यासाठी प्रभावीपणे कार्य करतो.
हे असे आहे कारण व्हिटॅमिन सी कोलेजनच्या निर्मितीस मदत करते जे केसांची जाडी (thickness) आणि केसांची वाढ (hair growth) राखण्यासाठी खूप उपयुक्त आहे.
केवळ केसांसाठीच नाही तर शरीरातील व्हिटॅमिन सीचे इतर फायदे देखील आहेत.
Food Sources :
- संत्री
- किवी
- लिंबू
- पेरू
- द्राक्ष
- स्ट्रॉबेरी
6. व्हिटॅमिन बी 5 - Vitamin B5
व्हिटॅमिन बी 5 किंवा पॅन्टोथेनिक ऍसिड हे आणखी एक आवश्यक जीवनसत्व आहे जे केसांना आवश्यक पोषण आणि संरक्षण देऊन केसांच्या वाढीस (hair growth) प्रोत्साहित करते.
शरीराच्या प्रत्येक पेशीसाठी आवश्यक असलेल्या अन्नाचे वापरण्यायोग्य उर्जा आणि पोषणात रुपांतर करून ते चयापचय प्रक्रियेत मोठी भूमिका बजावते.
या व्हिटॅमिनच्या अनुपस्थितीत केसांच्या रोमांना केसांच्या वाढीसाठी आवश्यक असे पोषक आहार मिळत नाहीत.
Food Sources :
- अेवोकॅडो
- मशरूम
- शेंगदाणे
- ब्रोकोली
- धान्य
- शेंगा
7. व्हिटॅमिन बी 7 किंवा व्हिटॅमिन एच - Vitamin B7 or Vitamin H
व्हिटॅमिन बी कुटुंबात 12 जीवनसत्त्वे (vitamins) आहेत आणि त्यापैकी एक जीवनसत्व बी 7 आहे.
बायोटिन म्हणून देखील ओळखले जाते, हे द्रुत केसांच्या वाढीसाठी (hair growth) आश्चर्यकारकतेसारखे कार्य करते.
हे फॅटी ऍसिडस् उत्पादन उत्तेजित करून केसांच्या वाढीस प्रोत्साहित करते.
हे पाण्यात विरघळणारे जीवनसत्व आहे म्हणून शरीर ते साठवू शकत नाही आणि निरोगी केसांसाठी त्याचा दररोज सेवन महत्वाचा आहे.
कित्येक अभ्यासानुसार असे सुचविले गेले आहे की बायोटिन असलेल्या केसांची निगा राखण्यासाठी उत्पादनांच्या बाह्य वापरामुळे केस गळतीमध्ये (hair fall) लक्षणीय घट होऊ शकते.
Food Sources :
- मशरूम
- एवोकॅडो
- शेंगदाणा
- लोणी
- यीस्ट
- फुलकोबी
- रास्पबेरी
- केळी
- अक्रोड
- बदाम
- सुंफ्लॉवर सीड
- सोयाबीन
- मसूर
- संपूर्ण धान्य
8. फॉलिक ऍसिड (बी 9) - Folic Acid (Vitamin B9)
जर आपण कोणत्याही स्त्रोतांकडून जलद केसांच्या वाढीसाठी जीवनसत्त्वे (hair growth vitamins) घेत असाल तर त्यात फॉलिक ऍसिड असेल.
तथापि, हे विशेषतः व्हिटॅमिन बी 9 चे आहे.
हे केसांना व्हॉल्यूम आणि आर्द्रता जोडताना राखाडी केसांना प्रतिबंध करते.
काही जीवनसत्त्वे (vitamins) नैसर्गिक स्रोत शोधणे कठीण असल्याने आपण बी-कॉम्प्लेक्स पूरक आहार शोधू शकता जेणेकरून ते सेवन करणे देखील तितकेच योग्य असेल.
गहू धान्य आणि तृणधान्येमध्ये देखील फॉलिक ऍसिड असते म्हणून आपण त्यात असलेल्या कार्बोहायड्रेट्सची चिंता करू नये.
Food Sources :
- पालक
- हिरव्या भाज्या
- आणि सोयाबीन
- मटार
- मसूर
- केळी
- एवोकॅडो
- संत्री
- द्राक्षे
9. व्हिटॅमिन बी 12 - Vitamin B12
पेशींच्या वाढीस (cell growth) आणि सेल डिव्हिजनला (cell division) व्हिटॅमिन बी 12 द्वारे प्रोत्साहन दिले जाते जे केसांच्या वाढीसाठी (hair growth) आवश्यक जीवनसत्व (vitamin) आहे.
तसेच लोह (iron) शोषून केस गळती रोखण्यास मदत करते.
लोहाच्या कमतरतेमुळे केस गळतात, व्हिटॅमिन बी 12 चांगल्या प्रमाणात असणे महत्वाचे आहे.
शिवाय, हे जलद केसांच्या वाढीस (hair growth) प्रोत्साहन देते.
Food Sources :
- नारळाचे दूध
- सोयामिल्क
- चिकन
- अंडी
- दही
- दूध
भृंगराज - Bhringraj
भृंगराज जीवनसत्व किंवा खनिज नसले तरी ही औषधी वनस्पती आयुर्वेदिक औषधीमध्ये चांगली ओळखली जाते आणि यामध्ये वृद्धत्वविरोधी आणि दाहक-विरोधी गुणधर्म असतात.
हे गुणधर्म एकट्या एजीएसह (AGA) केस गळतीच्या (hair fall) उपचारात फायदेशीर ठरू शकतात, तर ते थेट डीएचटीला (DHT) देखील रोखू शकते.
एक्लिप्टा अल्बा (Eclipta alba) आणि एक्लिप्टा प्रोस्ट्रॅट (Eclipta prostrata) या लॅटिन नावांनी ओळखले जाणारे भृंगराजा एजीएच्या उपचारांसाठी सामान्यतः वापरल्या जाणार्या चिनी औषधांमध्ये एक घटक आहे.
याला बीओटॉप (BeauTop) म्हणतात आणि हे डीएचटी अवरोधित (DHT block) करण्यासाठी आणि केसांच्या कशांना (follicles) क्रियाकलाप उत्तेजित करण्यासाठी दर्शविले गेले आहे.
पुढील संशोधन करणे आवश्यक आहे, विशेषतः एकट्या भृंगराजावर, परंतु त्याची इतर गुणधर्म आपल्या केसांची देखभाल करण्याच्या सद्यस्थितीत फायद्याची भर घालू शकतात.
निष्कर्ष - Conclusion
आपल्या शरीरात आणि केसांना आवश्यक जीवनसत्त्वे (vitamins) प्रदान करून, आपण केस गळतीच्या (hair fall) समस्येस प्रतिबंध करू शकता.
पौष्टिक समृद्ध आहार घ्या, आपल्या तणावाची पातळी व्यवस्थापित करा आणि योगाचा सराव करा.
याव्यतिरिक्त, आपल्या केसांची निगा राखणारी उत्पादने निरोगी आणि मजबूत केसांसाठी मोठी भूमिका निभावतात.
म्हणूनच सल्फेट (sulfate), सिलिकॉन (silicon) आणि पॅराबेन्स (paraben) यासारख्या कठोर रसायनांचा वापर टाळण्यासाठी नेहमी सावधगिरीने केसांची उत्पादने निवडा आणि आपल्या शैम्पू, कंडिशनर किंवा हेअर ग्रोथ सीरमच्या बाटलीवरील घटकांची यादी पहा.
तथापि, निरोगी केस वाढविण्यासाठी खूप संयम आवश्यक आहे परंतु शेवटी, धैर्य नेहमीच फेडते.
ConversionConversion EmoticonEmoticon